|
|
 |
Het telharmonium was één van de eerste pogingen
om met behulp van elektriciteit muziek te maken. De eerste versie van het
instrument was niet erg geslaagd. Het instrument bestond uit een rij roterende
generatoren en telefoonhoorns, verbonden aan een toetsenbord. Telkens als
een toets op het toetsenbord werd ingedrukt kwam er wat gebrom uit de machine,
maar je kon het nog geen muziek noemen. De uitvinder, Thaddeus Cahill, werkte
echter door en een paar jaar later was het telharmonium een echt elektronisch
muziekinstrument. Het was mogelijk om een herkenbare melodie op het instrument
te spelen. Veel succes heeft hij er echter niet mee gehad. Het instrument
woog namelijk 200 ton. In dezelfde tijd (eind 19e, begin 20e eeuw) ontwikkelden Melvin Severy en George Sinclair de choralcello: een groot instrument, hoewel niet zo groot als het telharmonium. Het instrument had twee toetsenborden boven elkaar: Het bovenste werd het pianotoetsenbord genoemd en had 64 toetsen. Het onderste had 88 toetsen en was het "piano en orgel"-toetsenbord genoemd. Er waren ook registerknoppen zoals bij een gewoon orgel aanwezig. De Rus Leon Termen (verengelst tot Theremin) vond 25 jaar later de theremin uit. De theremin (plaatje links) had de vorm van een doosje en had weinig gewicht. De theremin leek op een radio-ontvanger met twee antennes. Via de ene antenne kon de speler de hoogte van de toon regelen en met de tweede antenne (die de vorm van een metalen lus had) het volume. |
 |
|
In 1915 bouwde Lee De Forest de audion piano. Het instrument had één klavier. Het geluid kwam uit een aantal speakers die los stonden van het instrument zelf. De Forest over zijn eigen instrument: "Sounds resembling a violin, Cello, Woodwind, muted brass and other sounds resembling nothing ever heard from an orchestra or by the human ear up to that time - of the sort now often heard in nerve racking maniacal cacophonies of a lunatic swingband. Such tones led me to dub my new instrument the 'Squawk-a-phone'." De technieken die gebruikt werden om het instrument geluid te laten produceren zijn van grote invloed geweest op de ontwikkeling van de radio (iets waar De Forest zelf ook bij betrokken was).
|
|
De vibrafoon is een slagwerk instrument. Hij lijkt heel erg op de xylofoon en de marimba. Net als deze instrumenten bestaat de vibrafoon uit een aantal staven met buizen eronder. Bij de xylofoon en de marimba zijn ze van hout, bij de vibrafoon van metaal. In de buizen zitten plaatjes die door een elektrische motor in beweging worden gebracht. Daardoor ontstaat een vibrato-effect dat karakteristiek is voor het instrument. Een vibrato is een soort herhaling van twee tonen die heel dicht bij elkaar liggen. De tweede toon is meestal nauwelijks te horen, maar het verschil tussen een gewone toon en een toon met vibrato is wel te onderscheiden.
|
|
| De elektrische gitaar lijkt oppervlakkig
wel wat op de gewone (of klassieke) gitaar,
maar er zijn ook veel verschillen. Het eerste wat opvalt is dat romp van
het instrument veel platter is, en dat er geen klankgat is. De reden daarvoor
is eenvoudig. Bij de elektrische gitaar worden de trillingen van de snaren
d.m.v. elektromagneten, die de trillingen doorgeven aan een versterker,
omgezet in geluid. De romp is alleen maar bedoeld als snarenhouder. Een
ander verschil met de klassieke gitaar zijn de knoppen op het instrument
om het geluid te regelen. Er bestaan ook elektrische gitaren met een dubbele steel. De steel van een elektrische gitaar is het deel dat bij de klassieke gitaar de toets wordt genoemd. Deze gitaren hebben een dubbel aantal snaren. Behalve de gewone elektrische gitaar komt ook de elektrische basgitaar voor. Meestal hebben ze vier snaren, maar zessnarige modellen komen ook wel voor. Een gitaar die tussen de klassieke en de elektrische gitaar in staat is de semi-akoestische gitaar. Dit instrument kan bespeeld worden als een klassieke gitaar, maar het geluid kan ook elektrisch versterkt worden. Een pedaalgitaar is een gitaar waarbij de gitaar op een standaard ligt. Met behulp van pedalen voor de voeten en hefbomen voor de knieën kan de toonhoogte gewijzigd worden. Het geluid wordt gemaakt door een metalen staafje over de snaren te schuiven. Een variant op de pedaalgitaar is de Hawaii-gitaar. Bij dit instrument zitten geen pedalen en wordt alles met de vingers gedaan. |
 |
|
|
 |
Van de hedendaagse strijkinstrumenten bestaan elektrische varianten. Ze lijken niet echt op hun akoestische voorouders. Eigenlijk zijn het niet meer dan planken waarover de snaren lopen. Aan één kant zitten nog wel stemschroeven en bij de elektrische (alt)viool zit nog steun voor de kin, maar daar is dan ook wel alles mee gezegd wat betreft het uiterlijk. Net als bij de elektrische gitaar zijn er regelknoppen voor de toon en het volume aanwezig. Links het voor- en zijaanzicht van een elektrische viool van Yamaha. De elektrische altviool, cello en contrabas zien er ongeveer hetzelfde uit, maar ze zijn wel een stuk groter. |
|
|
De clavinet is ontwikkeld door de Duitse firma Hohner in de jaren '60. Het
instrument was oorspronkelijk bedoeld als een elektrische versie van het klavecimbel
met wat extra geluiden. De clavinet is vooral bekend om zijn scherpe basgeluid
en werd dan ook vooral door funk- en soul-bands in de jaren 70 gebruikt. Een
bekend voorbeeld van het karakteristieke clavinet-geluid is de intro van Stevie
Wonder's 'Superstition'. Eén van de meest bekende modellen was de D6.
Dit model had een volledig 'dynamisch' toetsenbord, d.w.z. hoe harder je op
de toetsen drukt, hoe harder de toon is (en als je te hard drukte, ging het
kapot en was het weer min of meer een normaal klavecimbel).
 |
Clavinet |
| Billy Preston - Space race intro |
|
Er zijn al een aantal instrumenten genoemd die elektrische varianten van traditionele instrumenten zijn, namelijk de vibrafoon en de elektrische gitaar. Er zijn er nog meer, zoals de elektrische saxofoon. Een ander voorbeeld is het elektrisch klavecimbel: een klavecimbel dat bespeeld wordt als een normaal klavecimbel maar waarbij het geluid versterkt wordt m.b.v. microfoons en versterkers. Tenslotte nog de elektrische mandoline: een semi-akoestische mandoline. Hiervoor geldt hetzelfde als bij de elektrische gitaar: het instrument kan bespeeld worden als een normale mandoline maar het geluid kan ook elektrisch versterkt worden.